GENÈVE, ZWITSERLAND, 30 juli 2026. Dit jaar valt Earth Overshoot Day op 30 juli, de datum waarop de vraag van de mensheid naar natuur groter wordt dan wat de ecosystemen van de aarde in dat jaar kunnen regenereren, aldus Global Footprint Network. De mensheid gebruikt de natuur op dit moment 73% sneller dan ecosystemen kunnen regenereren, wat neerkomt op het leven van 1,73 aardes.

Dat de datum dit jaar later valt, is het gevolg van herziene gegevens en niet van een afnemend grondstoffengebruik. Een opwaartse bijstelling van het vermogen van de oceaan om koolstof op te nemen verschoof de datum, samen met kleinere aanpassingen, acht dagen naar achteren. De werkelijke groei van de overshoot in het afgelopen jaar verschoof de datum twee dagen naar voren. Het nettoresultaat is zes dagen later dan in 2025. Op basis van een consistente dataset is de overshoot van dit jaar de grootste ooit gemeten.

Uiteenlopende factoren dragen bij aan de overshoot, zoals auto’s, elektriciteitscentrales en fabrieken die meer CO₂ uitstoten dan de biosfeer kan opnemen, een zoetwaterverbruik dat groter is dan de aanvulling, houtkap die het aangroeien overtreft, en vangsten die groter zijn dan wat de visbestanden kunnen aanvullen. Overmatig gebruik put het natuurlijk kapitaal uit en bedreigt de economische zekerheid op lange termijn wereldwijd.

Overshoot door de tijd heen

De blinde vlek van overheden voor overshoot

Ondanks deze overshoot behandelen vrijwel geen nationale overheden grondstoffenzekerheid als een centraal onderdeel van hun economische planning, terwijl ecologische overshoot stagflatie, voedsel- en energieonzekerheid, gezondheidscrises en conflicten aanwakkert. Dat blijkt uit het speciale rapport “Prepared for the Predictable? Overshoot and the Failure of Countries to Ready Themselves” (Voorbereid op het voorspelbare? Overshoot en het onvermogen van landen om zich klaar te maken), dat Global Footprint Network en Greenings hebben opgesteld voor Earth Overshoot Day.

Deze analyse paste een beoordelingskader toe over vier toonaangevende grote taalmodellen, waarbij de uitkomsten zijn getoetst aan gepubliceerde beleidsdocumenten. Met dit onderzoek brachten Global Footprint Network en Greenings in kaart welke landen overshoot erkennen als economische bedreiging en hoe ver hun beleid daadwerkelijk gaat om zich erop voor te bereiden. Zij stelden vast dat de meeste landen duurzaamheid behandelen als bijzaak in plaats van als structureel risico voor groei, begrotingsstabiliteit en concurrentievermogen op lange termijn, en dat geen enkel land economische planning volledig verbindt met de fysieke grenzen aan grondstoffen.

Belangrijkste bevindingen

De bevindingen suggereren dat duurzaamheid, ook waar zij in het publieke debat wordt erkend, niet consequent doorwerkt in de structurele beslissingen die nationale economieën vormgeven.

Meer specifiek:

• Geen van de geanalyseerde nationale strategieën gaat op betekenisvolle wijze in op de risico’s van overshoot.
• Het huidige vijfjarenplan van China scoorde het hoogst, al blijft het achter bij een antwoord dat in verhouding staat tot het probleem.
• De nationale strategiedocumenten van Argentinië scoorden het laagst van alle beoordeelde documenten.
• De Europese Unie scoorde lager dan haar staat van dienst op het gebied van duurzaamheidsrapportage zou doen vermoeden, wat wijst op een kloof tussen publieke toezeggingen en economische planning.

Figuur 2: Dit toont in welke mate landenstrategieën het overschot erkennen (x-as) en erop reageren (y-as). De groene smiley rechtsboven geeft aan waar strategieën volgens ons beoordelingskader zouden moeten staan om overshoot op betekenisvolle wijze te erkennen en erop te reageren. De grijze ellipsvormige wolken geven de bandbreedte weer van de scores die voor elk geanalyseerd strategiedocument zijn geproduceerd. Download grafiek: jpg (0.12 MB) | pdf (0.15 MB, vector)

“Overshoot is geen ver verwijderd milieuvraagstuk. Het heeft nu al economische gevolgen”, zegt dr. David Lin, een van de hoofdauteurs van de studie en Chief Scientist bij Global Footprint Network. “Landen die plannen maken voor een toekomst met schaarse grondstoffen, zullen het best in staat zijn die toekomst te doorstaan. Op dit moment doet vrijwel geen enkel land dat.”

Sinds het begin van de jaren zeventig overtreft de vraag van de mensheid stelselmatig de biocapaciteit: het vermogen van de planeet om de grondstoffen en cruciale ecologische diensten te regenereren waarop onze economieën steunen. De auteurs van het rapport bevelen aan dat elk land een taskforce of een parlementaire commissie instelt om de eigen grondstoffenafhankelijkheden, financiële blootstelling en mogelijkheden voor het opbouwen van veerkracht in kaart te brengen, voordat de volgende grondstoffenschok toeslaat.

“Je kunt naar deze crises afzonderlijk kijken, maar ze wijzen allemaal op dezelfde oorzaak: vijftig jaar lang hebben we de fundamenten van onze economie verwaarloosd en de rekening vooruitgeschoven”, zegt Joost Brinkman, directeur Nederland van Global Footprint Network. “Dat inzicht is enorm waardevol: het helpt ons om zowel risico’s als kansen scherper te zien. Juist omdat al deze crises nu samenkomen, is er momentum om over politieke, sectorale en institutionele scheidslijnen heen samen te werken aan een economie die op eigen benen kan staan. Niet uit nostalgie, maar omdat het de enige manier is om onze welvaart en veiligheid te beschermen.”

Het volledige rapport, inclusief gedetailleerde landenbevindingen en methodologie, is beschikbaar op https://footprintnetwork.org/prepared-for-the-predictable

Kansen om op overshoot te reageren

Er zijn veel manieren om op overshoot te reageren. Als die effectief zijn, eindigt overshoot door ontwerp in plaats van door rampspoed. Power of Possibility brengt meer dan 100 opties in beeld die al beschikbaar en financieel voordelig zijn, op vijf sleutelgebieden: Steden, Energie, Voedsel, Bevolking en Planeet. Zo zou een vermindering van de CO₂-uitstoot uit de verbranding van fossiele brandstoffen met 50% de datum drie maanden opschuiven (#MoveTheDate). Er zijn ook bedrijven die de datum opschuiven (#MoveTheDate) terwijl ze groeien. Zulke bedrijven zijn het best gepositioneerd om waarde te winnen in een toekomst van klimaatverandering en grondstoffenschaarste. Regio’s, steden, bedrijven en landen die zich niet op deze voorspelbare werkelijkheid hebben voorbereid, lopen aanzienlijk hogere risico’s.

###

Perscontacten

media@footprintnetwork.org

Download beeldmateriaal via https://overshoot.footprintnetwork.org/newsroom/visuals/

Met tijdige aankondiging zijn media-interviews mogelijk in het Nederlands, Engels, Frans, Spaans en Duits.

Aanvullende bronnen

• “Prepared for the Predictable?”, inclusief aanvullende data en tools.
• Hoe Earth Overshoot Day 2026 is berekend
• Overshoot is een vorm van marktfalen
• Hoe je de datum van Earth Overshoot Day vergelijkt met voorgaande jaren
• Gegevens over de Ecologische Voetafdruk voor meer dan 200 landen en regio’s
• Infographics en video’s beschikbaar voor sociale en traditionele media
• Inleiding tot de gevolgen van overshoot
• Wat overshoot betekent voor bedrijven
• Oplossingen om ecologische overshoot om te keren en biologische regeneratie te versterken
• Ecological Footprint: Managing our Biocapacity Budget (boek)
• Persoonlijke voetafdrukcalculator footprintcalculator.org

Over Global Footprint Network

Global Footprint Network is een internationale onderzoeksorganisatie die de concepten ecologische voetafdruk en biocapaciteit ontwikkelt en toepast, en daarmee overheden, bedrijven en particulieren helpt om betekenisvol te reageren op de wereldwijde uitputting van grondstoffen als gevolg van ecologische overshoot. De organisatie coördineert ook Earth Overshoot Day, die elk jaar de datum markeert waarop de vraag van de mensheid naar natuur groter wordt dan wat de aarde kan regenereren. www.footprintnetwork.org

Over Greenings

Greenings is een onafhankelijke, non-profit ledenvereniging, gevestigd in Zwitserland en opgericht in 2010, die leiders in transitie verbindt uit het bedrijfsleven, de overheid, de academische wereld, het maatschappelijk middenveld en de financiële sector. Onze missie is om aanjagers te creëren door het platform te bieden voor het benutten van de transitie om nu waarde te creëren. www.greenings.org

Over de Ecologische Voetafdruk

De Ecologische Voetafdruk is de meest complete beschikbare maatstaf voor de boekhouding van biologische hulpbronnen. Op basis van 15.000 datapunten per land per jaar telt de maatstaf alle concurrerende aanspraken van mensen op biologisch productieve gebieden bij elkaar op: voedsel, hout, vezels, koolstofvastlegging en ruimte voor infrastructuur. Op dit moment is de koolstofvoetafdruk, dat wil zeggen de koolstofuitstoot uit de verbranding van fossiele brandstoffen, goed voor 60 procent van de Ecologische Voetafdruk van de mensheid. De Nationale Voetafdruk- en Biocapaciteitsrekeningen worden inmiddels opgesteld door York University in Toronto en vallen onder het bestuur van FoDaFo.